Ashwagandha, czyli witania ospała (Withania somnifera), to adaptogen, po który ludzie sięgają najczęściej z myślą o stresie. Rzadziej mówi się o tym, że jej działanie sięga też tarczycy. Wiele osób leczy niedoczynność albo Hashimoto i zastanawia się, czy ashwagandha może im zaszkodzić. Ashwagandha zmienia poziom TSH, T3 i T4, a kierunek tej zmiany zależy od tego, kto ją bierze. U osób z podwyższonym TSH poprawiła wyniki, u zdrowych nie zmieniła nic, a w kilku opisanych przypadkach wywołała nadczynność. W tym artykule zebrałem, co wiadomo o związku ashwagandhy z tarczycą i czego wciąż nie wiadomo.
Spis treści
Co ashwagandha robi z TSH, T3 i T4
Mechanizm dobrze opisuje przegląd z 2023 roku. Substancje zawarte w korzeniu ashwagandhy zwiększają wydzielanie T3 i T4 przez tarczycę, a w efekcie obniżają poziom TSH. Dwa badania z tą samą dawką i tym samym czasem trwania dały różne wyniki:
| Kto badany | Dawka i czas | Wynik |
|---|---|---|
| Badanie z 2018 roku: 50 osób z subkliniczną niedoczynnością tarczycy (TSH 4,5-10 mIU/l) | 600 mg ekstraktu z korzenia dziennie przez 8 tygodni | TSH, T3 i T4 poprawiły się bardziej niż na placebo; łagodne, przemijające skutki uboczne u 4 osób |
| Badanie z 2021 roku: 80 zdrowych dorosłych | 600 mg dziennie (2 razy po 300 mg) przez 8 tygodni | Hormony tarczycy bez zmian, tak samo jak w grupie placebo |
Nadczynność tarczycy: opisane przypadki
Tyreotoksykozę, czyli stan z nadmiarem hormonów tarczycy we krwi, opisano po ashwagandzie u osób, które wcześniej nie chorowały na tarczycę, i u osoby leczącej niedoczynność. W tych opisach pojawiały się tachykardia nadkomorowa, zmęczenie, nocne gorączki, spadek masy ciała, biegunka i ból głowy.
- 2005: 32-letnia, wcześniej zdrowa kobieta zachorowała na tyreotoksykozę po tym, jak zwiększyła dawkę kapsułek z ekstraktem z ashwagandhy.
- 2024: 47-letni Japończyk dwa miesiące po rozpoczęciu suplementacji zachorował na bezbolesne zapalenie tarczycy z tyreotoksykozą.
- 2022: 73-letnia kobieta, która przez dwa lata sama leczyła niedoczynność tarczycy ekstraktem z korzenia ashwagandhy, trafiła do lekarza z tachykardią nadkomorową, objawami nadczynności i wyraźnie obniżonym TSH (opis przypadku z 2022 roku).
We wszystkich trzech przypadkach objawy i wyniki badań poprawiły się po odstawieniu ashwagandhy. U 32-latki wyniki wróciły do normy, u 47-latka poprawiły się objawy i wyniki badań, a u 73-latki objawy ustąpiły.
Hashimoto i lewotyroksyna
Nie ma żadnego badania klinicznego, w którym ashwagandhę podawano osobom z chorobą Hashimoto, ani takiego, które sprawdzałoby ją w połączeniu z lewotyroksyną, czyli lekiem znanym z apteki jako Euthyrox. Ashwagandha przy Hashimoto i razem z lewotyroksyną to więc niewiadoma. Na pytanie „ashwagandha a Euthyrox” nie da się dziś odpowiedzieć na podstawie badań.
Francuska agencja ANSES w 2024 roku odradziła ashwagandhę osobom z chorobami tarczycy, wątroby lub serca. Przypadek z 2022 roku pokazuje, jak może to wyglądać w praktyce: kobieta, która samodzielnie leczyła niedoczynność ashwagandhą, dostała objawów nadczynności. Skoro ashwagandha zmienia TSH, T3 i T4, to u osoby leczonej lewotyroksyną na wynik kontrolny może wpływać zarówno dawka leku, jak i suplement. Liczba na wydruku z laboratorium przestaje wtedy mówić wyłącznie o tym, czy dawka leku jest dobrana dobrze.
Kiedy zrobić badania
W badaniach klinicznych tarczycę oceniano według stałego schematu, który łatwo porównać z własnymi wynikami:
- Co mierzono: TSH, wolne T4 i T3.
- Kiedy: przed rozpoczęciem suplementacji i po 8 tygodniach.
- Co pokazało badanie z 2014 roku: wśród 60 osób z chorobą dwubiegunową nieprawidłowe wyniki tarczycowe miało 10 osób, z czego 3 przyjmowały ashwagandhę, i właśnie u tych trzech T4 wzrosło po 8 tygodniach o 7, 12 i 24 procent względem wartości wyjściowych.
Jeśli chorujesz na tarczycę, decyzja o ashwagandzie należy do lekarza prowadzącego. Wyniki TSH, wolnego T4 i T3 sprzed suplementacji i po 8 tygodniach dadzą mu to samo porównanie, na którym opierali się badacze.
Najczęstsze pytania
Czy ashwagandha wpływa na tarczycę?
Tak. Substancje z korzenia ashwagandhy zwiększają wydzielanie T3 i T4, a w efekcie obniżają TSH. U osób z subkliniczną niedoczynnością 600 mg ekstraktu dziennie przez 8 tygodni poprawiło wyniki, a u zdrowych dorosłych ta sama dawka nie zmieniła hormonów tarczycy.
Czy można brać ashwagandhę przy Hashimoto?
Nie ma badań klinicznych ashwagandhy u osób z chorobą Hashimoto ani w połączeniu z lewotyroksyną (Euthyrox). Francuska agencja ANSES w 2024 roku odradziła ją osobom z chorobami tarczycy. Ponieważ ashwagandha zmienia TSH, T3 i T4, może wpływać też na wyniki kontrolne.
Czy ashwagandha może wywołać nadczynność tarczycy?
Opisano przypadki tyreotoksykozy po ashwagandzie: u 32-letniej zdrowej kobiety, 47-letniego mężczyzny i 73-letniej kobiety, która sama leczyła nią niedoczynność. We wszystkich trzech objawy i wyniki badań poprawiły się po odstawieniu suplementu.
Źródła
- van der Hooft i wsp. (2005), Nederlands tijdschrift voor geneeskunde
- Hayashi i wsp. (2024), Cureus